سریال «رؤیای نیمهشب» که اقتباسی از رمانی به همین نام نوشته مظفر سالاری است، روی آنتن شبکه ۳ رفته و توانسته توجه مخاطبان را به خود جلب کند. این اثر که با اقتباس از این رمان ساخته شده، در مسیر پخش با بحثهایی درباره نحوه اقتباس و میزان وفاداری به متن اصلی همراه شد. پیش از این، مظفر سالاری در گفتوگویی با ما، انتقادهایی را درباره رعایت نشدن حقوق خود و تغییرات ایجاد شده در داستان مطرح کرده بود. درباره این موضوع، روند تولید سریال، چالشهای ساخت یک اثر تاریخی، نحوه انتخاب بازیگران و دیگر حواشی و مسائل مرتبط با این پروژه با سعید سعدی، تهیهکننده «رؤیای نیمهشب» گفتوگو کردیم که مشروح آن را در ادامه میخوانید.
نویسنده «رؤیای نیمهشب» نسبت به اقتباسی که از کتابش در سریال شده بود، گلایهها و انتقادهایی داشت، از آن مطلع هستید؟
من اصلاً در جریان صحبتهای آقای سالاری نیستم و ایشان را حتی یک بار هم ندیدهام. ما با آقای دریالعل (مدیر بخش فیلم و سریال سازمان اوج) قرارداد بستیم و ایشان نیز با آقای امیرحسین جهانی (نویسنده کار) قرارداد بستند. آقای جهانی متن را نوشتند و کار را به ما تحویل دادند و ما هم آن را انجام دادیم. بنابراین در خصوص متن، هیچ درگیری یا ارتباطی با نویسنده کتاب نداشتم که بخواهم درباره آن توضیحی بدهم، نویسنده کتاب میتواند از کسانی که با آنها رایزنی کرده، پیگیری کند.
چه شد که تهیهکنندگی این پروژه را بر عهده گرفتید و ایده ساخت آن از کجا شکل گرفت؟
ما پیش از این، سریال «عشق کوفی» را برای سازمان سینمایی اوج و پس از آن هم فیلم سینمایی «خدای جنگ» را تولید کرده بودیم. به موازات همین فعالیتها، از سوی سازمان اوج به من پیشنهاد شد که مسئولیت این کار را بپذیرم و تولید آن را بر عهده بگیرم. مضمون و محتوای کار نیز برای من جذاب بود و به آن علاقهمند شدم. در نهایت تصمیم گرفتم این کار را انجام دهم و پس از پایان ساخت «عشق کوفی»، وارد مرحله تولید این سریال شدم.
با توجه به فاصله چند ساله میان تولید و پخش سریال، چرا این کار تا رسیدن به آنتن این قدر طول کشید؟
این سریال در ابتدا قرار بود با سیاستها و رویکرد دیگری پیش برود. بنا داشتیم سریال ابتدا از پلتفرمهای خارجی و عربی پخش شود و پس از آن در پلتفرمهای داخلی نیز به نمایش درآید.
اما با توجه به شرایطی که در منطقه ایجاد شد و پس از آن، اتفاقاتی که در جریان جنگ تحمیلی سوم علیه کشورمان رخ داد، شرایطی که از ابتدا برای پخش سریال پیشبینی کرده بودیم، محقق نشد. در نهایت، سازمان اوج به این جمعبندی رسید که با توجه به شرایط موجود، بهتر است سریال از صداوسیما پخش شود.
تولید یک اثر تاریخی چه چالشها و دشواریهایی برای شما داشت؟
تولید آثار تاریخی همواره کاری دشوار و پردردسر است و «رؤیای نیمهشب» نیز با توجه به محدودیت امکانات و شرایط حاکم بر تولید، دشواریهای خاص خود را داشت. بخش قابل توجهی از کار را ناچار بودیم با ساخت دکورهای اختصاصی پیش ببریم تا بتوانیم فضای مورد نظر را بهدرستی بازسازی کنیم. تقریباً هیچ یک از دکورهایی که در سریال میبینید، آماده و موجود نبود و از دکورهای از پیشساخته نیز استفاده نکردیم. حدود ۹۰درصد دکورها بهطور اختصاصی ساخته شد و تقریباً همه چیز بهصورت میدانی انجام گرفت. طبیعتاً پیش بردن چنین پروژهای کار سادهای نبود و از نظر زمانبندی تولید نیز زمان بیشتری صرف شد تا بتوانیم اثر را به سرانجام برسانیم.
همکاری با تلویزیون چه چالشهایی برای تهیهکنندگان دارد؟
از ابتدا ما با سازمان اوج قرارداد داشتیم و هیچ ارتباطی با تلویزیون نداشتیم. طرف حساب ما سازمان اوج بود و از ابتدا تا انتهای کار نیز تولید اثر را با آنها پیش بردیم. همان طور که گفتم ابتدا قرار بود سریال از پلتفرمهای خارجی پخش شود، سپس در پلتفرمهای داخلی و در نهایت به پخش تلویزیونی برسد به همین دلیل، ممیزیهایی که در اثر انجام شد، به ماجرای پخش مربوط است. این اثر برای تلویزیون تولید نشده بود و در زمان تولید، شرایط و ضوابطی که بر تولیدات تلویزیونی حاکم است، در کار رعایت نشده بود. در نهایت، زمانی که تصمیم گرفته شد سریال از تلویزیون پخش شود، مجبور شدیم اثر را با شرایط جدید تطبیق بدهیم و اصلاحات و ممیزیهای لازم را اعمال کنیم.
یعنی همین ممیزیها موجب شد بخشی از قسمتهای سریال حذف یا کوتاه و در بعضی موارد حتی بهلحاظ روایی دچار لکنت شود، آیا بخشی از ضعفهای سریال را ناشی از این موضوع میدانید؟
در هر صورت، وقتی بنایی را میسازید و در نیمه راه، بخشی از اجزای آن را حذف میکنید، طبیعی است قسمتهایی لطمه ببیند و به انسجام اثر آسیب برسد. هر کاری بر اساس یک چارچوب مشخص ساخته میشود و بخشهای مختلف بر مبنای همان چارچوب کنار یکدیگر قرار میگیرند، وقتی بخشی از این ساختار حذف میشود، طبیعتاً ضعفها بیشتر خودشان را نشان میدهند و خلأهایی در اثر به وجود میآید که ممکن است برای مخاطب محسوس باشد.
روند انتخاب بازیگران سریال چطور انجام شد؟
انتخاب بازیگران بر اساس نیازهای فیلمنامه انجام شد و با همکاری سازمان اوج و کارگردان، به یک تفاهم و جمعبندی نهایی درباره ترکیب بازیگران رسیدیم. با توجه به اینکه قرار بود سریال از پلتفرمهای خارجی هم پخش شود، علاقهمند بودیم چند چهره عرب در این اثر حضور داشته باشند تا بتوانیم استفاده تبلیغاتی از حضورشان در معرفی سریال داشته باشیم اما به دلیل عدم تحقق همکاری، امکان حضور این بازیگران هم فراهم نشد مثلاً از سکوهای خارجی که مدنظر ما بود، پلتفرمهای سوریه و لبنان بودند و قرار بود سریال از این طریق نیز در دسترس مخاطبان جهانی قرار بگیرد اما با توجه به شرایط فعلی منطقه، در حال حاضر امکان پخش اثر در آن کشورها وجود ندارد.
بهعنوان تهیهکننده، ضرورت تولید چنین آثاری را چگونه ارزیابی میکنید؟ بهویژه اینکه نسل جدید چطور میتواند با این مفاهیم و روایتهای تاریخی ارتباط برقرار کند؟
با توجه به اینکه نظام جمهوری اسلامی اهداف و رویکردهای مشخصی دارد، تولید آثاری با مضامین دینی، مذهبی و تاریخی در راستای همین اهداف و رویکردها اهمیت پیدا میکند. ما باید زمینه آشنایی نسل جدید را با مفاهیم دینی فراهم کنیم و بهخصوص درباره تاریخ اسلام، نیاز است گامهای جدیتری برداشته شود. باید با تحقیق و پژوهش دقیقتر، زمینه تولید آثار تاریخی و دینی فراهم شود و اقدامهای لازم در این حوزه صورت بگیرد. البته تولید این آثار در شرایط فعلی بسیار دشوار است؛ بهویژه با هزینههای سنگین و سرسامآوری که امروز به تولید آثار نمایشی تحمیل شده است اما اگر قرار باشد ارتباط نسل جدید با این مفاهیم حفظ و تقویت شود، باید برای تولید چنین آثاری برنامهریزی و سرمایهگذاری جدیتری صورت بگیرد.
با توجه به استفاده گستردهای که از هوش مصنوعی در سریال میبینیم، به نظر شما این میزان از دخالت هوش مصنوعی به فضای دینی اثر و باورپذیری آن آسیب نزده است؟
با توجه به شرایطی که در روند تولید و پخش کار ایجاد شد، میزان استفاده ما از هوش مصنوعی بیشتر از چیزی شد که در ابتدا پیشبینی کرده بودیم. اگر جنگ هم اتفاق نمیافتاد، باز هم از هوش مصنوعی استفاده میکردیم اما نه به این شکل و نه به این میزان. طبیعتاً نوع استفاده ما در آن شرایط میتوانست متفاوت باشد. البته از ابتدا قرار بود در بخشهایی از کار، بهویژه نماهای لانگشات، از هوش مصنوعی استفاده کنیم؛ چون امکان بازسازی برخی از این نماها برای ما وجود نداشت. بنابراین، استفاده از هوش مصنوعی از ابتدا در طراحی تولید ما قرار داشت، اما قرار بود با دقت و ظرافت بیشتری انجام شود.
اگر جنگ و شرایطی که در ادامه برای پروژه ایجاد شد اتفاق نمیافتاد، احتمالاً این بخش با زمان و دقت بیشتری پیش میرفت و جزئیات آن نیز با ظرافت بیشتری مورد توجه قرار میگرفت. بههر حال بنا بر استفاده از هوش مصنوعی در بخشهایی از کار را داشتیم.
همکاری شما با حسن آخوندپور در مقام کارگردان این سریال چطور بود؟
این دومین همکاری من با آقای آخوندپور بود و خوشبختانه در روند کار، مشکل خاصی با ایشان نداشتم. نخستین کار مشترک ما در سریال «عشق کوفی» بود که تجربه همکاری خوبی با یکدیگر داشتیم. ولی در مورد این پروژه در ابتدا قرار نبود آقای آخوندپور کارگردانی را بر عهده داشته باشند و پس از تغییراتی که از سوی سازمان اوج در روند تولید به وجود آمد، بنا شد ایشان مسئولیت کارگردانی را بر عهده بگیرند. با توجه به شناخت و همکاری قبلی که با ایشان داشتم، همکاریمان بهخوبی پیش رفت.
پیش از پخش سریال، اخباری منتشر شد مبنی بر اینکه در جریان تولید این سریال، چند نفر از عوامل جان خود را از دست دادهاند. ماجرا چه بود؟
زمانی که برای تولید سریال در آبادان بودیم، سه نفر از عوامل برای شنا به منطقهای رفته بودند که متأسفانه به دلیل غرقشدگی جان خود را از دست دادند. این اتفاق بسیار تلخ بود، اما در روند تولید سریال تغییری ایجاد نکرد و کار طبق برنامه ادامه یافت.
در حال حاضر مشغول چه پروژهای هستید؟
در حال تولید سریال «سرباز کوچک امام» هستم که با همکاری سیمافیلم در حال انجام است و سال آینده از تلویزیون پخش خواهد شد. کارگردانی این پروژه را علی غفاری بر عهده دارد و حدود دو سال است که درگیر این پروژه هستیم، تقریباً یک سال دیگر برای تکمیل کار زمان نیاز داریم و امیدواریم بتوانیم پروژه را طبق برنامه زمانبندی به پایان برسانیم.
نظر شما